منظور از ازدواج فامیلی چیست؟

ازدواجهای فامیلی

ازدواج فامیلی ازدواجی است که در آن زوج با یکدیگر فامیل (خویشاوند) بوده و بنابراین دارای ژنهای مشابه می باشند. خویشاوندان بخاطر داشتن اجداد مشترک دارای یکسری خصوصیات ارثی مشترکی نیز می باشند. گاهی این خصوصیات مشترک مربوط به بیماریهائی است که بصورت نهفته و بدون علامت در فردی وجود دارد و چنانچه همسر او نیز این بیماریها را بصورت نهفته دارا باشد. احتمال دارد فرزندان این زوج این خصوصیت (بیماری) را به شکل شدید و علامت دار به ارث ببرند و بیمار گردند.

درجه خویشاوندی را براساس رابطه فامیلی به چند گروه تقسیم می کنند :

خویشاوندان درجه یک

شامل پدر، مادر، فرزندان، خواهران و برادران یک فرد. تشابه ژنتیکی در خویشاوندان درجه یک 50% می باشد یعنی اگر ژنهای فعال هر فرد را 100 هزار عدد فرض کنیم 50 هزار تای آنها با خویشاوندان درجه یک مشترک است. به عبارت دیگر این دو نفر در نصف خصوصیات ارثی که به ارث برده اند مثل هم هستند.

خویشاوندان درجه دو

شامل خاله ها، دائی ها، عموها و عمه ها، برادرزادگان و خواهرزادگان می باشد. در این نوع خویشاوندی تشابه ژنتیکی 25% می باشد و همانطور که در بالا شرح داده شد، خویشاوندان درجه 2 در 25 % خصوصیات ارثی یعنی در 25 هزار ژن فعال مشابه یکدیگر هستند.

خویشاوندان درجه 3

شامل دخترعمو، پسرعمو، دخترخاله، پسرخاله، دخترعمه، پسرعمه، پسر دائی و دختر دائی می باشند. تشابه ژنتیکی در خویشاوندان درجه 3 برابر 5/12% می باشد یعنی در 12500 ژن فعال مشترک هستند. نکته جالب در این قسمت این است که چنانچه زوجی از یک طرف پسرعمو دخترعمو و از یک طرف دخترخاله پسرخاله باشند، یعنی مادران آنها خواهر یکدیگر و وپدران آنها برادران همدیگر باشند تشابه ژنتیکی به 25% می رسد یعنی مشابه خویشاوندان درجه 2 خواهند بود.

خویشاوندان درجه 4

شامل نوه خاله، نوه دائی، نوه عمو و نوه عمه می باشد که تشابه ژنتیکی آنها 25/6% است در اینجا نیز مثل خویشاوندان درجه 3 اگر خویشاوندی دو طرفه باشد یعنی از یک طرف نوه عمو و از طرف دیگر نوه خاله باشند تشابه ژنتیکی به 5/12% می رسد یعنی مشابه خویشاوندان درجه 3 خواهند بود.

خویشاوندان درجه 5

شامل نتیجه خاله، نتیجه دائی، نتیجه عمو و نتیجه عمه می باشند. تشابه ژنتیکی در اینها 125/3% است و مثل موارد قبل اگر خویشاوندی دو طرفه باشد شبیه خویشان درجه 4 شده یعنی تشابه ژنتیکی به 25/6% خواهد رسید.

خویشاوندان درجه 6

شامل نبیره خاله، نبیره دائی، نبیره عمه، نبیره عمو است که تشابه ژنتیکی آنها 56/1% است. همانطور که ملاحظه می شود حتی در خویشاوندان درجه 6 هنوز 156 ژن مشترک وجود دارد که بسیاری از آنان ممکن است ژنهای انتقال دهنده بیماریهای ارثی باشند که اگر در پدر و مادر باهم وجود داشته باشد باعث خواهد شد که احتمال بیماری ژنتیکی در فرزندانشان افزایش یابد.

این اعداد وقتی معنای واضح تری پیدا می کنند که بدانیم در حال حاضر حدود 9000 نوع بیماری ارثی مختلف شناخته شده اند که ممکن است از طریق به ارث رسیدن ژنهای مشترک در پدر و مادر گریبان فرزندان را بگیرد که البته این خطر در ازدواجهای فامیلی بعلت وجود ژنهای مشترک بیشتر و به مراتب بالاتر خواهد بود.

ازدواجهای فامیلی نه تنها احتمال مبتلا شدن فرزندان به بیماریهای ارثی را افزایش می دهد بلکه باعث ازدیاد این بیماریها و ژنهای بیماریزا در نسلهای آینده می شود و این بدان معنا نیست که در ازدواجهای غیر فامیلی هیچگونه خطری وجود ندارد بلکه احتمال خطر بسیار پائین تر است. بنابراین ازدواج فامیلی از نظر علم ژنتیک معقول و منطقی نیست.

همانطور که قبلاً هم اشاره شده یکی از بیماریهای ارثی که بخصوص در ایران و در مناطق شمالی کشورمان فراوان دیده می شود نوعی کم خونی بنام تالاسمی است.

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: