یارانه نقدی | بیش از 20 میلیون نفر فروردین ماه آخرین یارانه نقدی خود را دریافت کردند. نرخ جدید یارانه نقدی به زودی اعلام خواهد شد. افزایش صددرصدی یارانه نقدی دهک های پایین. از امسال یارانه نقدی هدفمند خواهد شد.

«سالهاست که مبلغ یارانه هیچ تغییری نکرده ولی در مقابل همه اقلام ضروری و مورد نیاز مردم چندین برابر شده است و این گرانی‌ها مردم را رنج و عذاب می‌دهد. مسئولین فکری به حال این یارانه‌های ناچیز کنند که هیچ دردی از ملت را دوا نمی‌کند.»

 خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس،‌ از یک منبع آگاه مساله را جویا شد،‌که وی گفت: طرح پرداخت جبرانی یارانه برای افزایش نرخ حاملهای انرژی ابتدا قرار بود 5 ساله 1387 تا 1392 باشد، اما روند پرداخت یارانه نقدی ماهانه 455 هزار ریال تا کنون ادامه دارد.

وی گفت: همچنین قرار بود طبق قانون هدفمندی یارانه‌ها قیمت حاملهای انرژی قانون هدفمند کردن یارانه‌ها تاپایان برنامه پنجم به معیار 90 درصد قیمت فوب خلیج فارس (قیمت حامل انرژی روی عرشه کشتی در خلیج فارس) برسد که آن هم نشد و امروز جواد اوجی وزیر نفت اعلام کرده،‌هنوز سالانه 80 میلییادر دلار یارانه انرژی در کشور می‌پردازیم.

در قانون هدفمندی یارانه‌ها آمده است:

«ماده 1- دولت مکلف است با رعایت این قانون قیمت حاملهای انرژی را اصلاح کند:

الف- قیمت فروش داخلی بنزین، نفت گاز، نفت کوره، نفت سفید و گاز مایع و سایر مشتقات نفت، با لحاظ کیفیت حاملها و با احتساب هزینه‌های مترتب (شامل حمل ونقل، توزیع، مالیات و عوارض قانونی) به تدریج تا پایان برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران کمتر از نود درصد (90%) قیمت تحویل روی کشتی (فوب) درخلیج فارس نباشد.

تبصره- قیمت فروش نفت خام و میعانات گازی به پالایشگاههای داخلی نودوپنج درصد (95%) قیمت تحویل روی کشتی (فوب) خلیج فارس تعیین می‌شود و قیمت خرید فرآورده‌ها متناسب با قیمت مذکور تعیین می‌گردد.

ب- میانگین قیمت فروش داخلی گاز طبیعی به گونه ای تعیین شود که به تدریج تا پایان برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ، معادل حداقل هفتاد و پنج درصد (75%) متوسط قیمت گاز طبیعی صادراتی پس از کسر هزینه‌های انتقال، مالیات و عوارض شود.»

این منبع آگاه ادامه داد،‌ درست است که به خاطر تورم پیاپی و کاهش ارزش پول ملی،‌ ارزش یارانه نقدی 45500 تومانی ماهانه به حدود یک هفتم کاهش یافته،‌ اما مقامات دولتی بارها اعلام کرده‌اند،‌ دولت در تامین همین منابع 42 هزار میلیارد تومانی برای یارانه نقدی که به 76 میلیون ایرانی پرداخت می‌کند، هم مشکل دارد تا چه رسد، به این که بخواهد آن را افزایش دهد.

روش محاسبه مبلغ یارانه نقدی جدید

بازوی پژوهشی سازمان برنامه و بودجه کشور، در این مطالعه به محاسبه مبلغ یارانه نقدی پرداخته است. کارشناسان این مقاله برای محاسبه سناریوهای رقم یارانه پرداختی، از مخارج کل یا از مخارج خوراکی‌‌‌ها استفاده کرده‌اند. از آنجا که ارقام محاسبه‌‌‌شده برای پرداخت برحسب مخارج کل بالا به نظر می‌رسد، بنابراین، از مخارج خوراکی‌‌‌ها به‌‌‌عنوان پایه محاسبه استفاده‌‌‌ شده است. در محاسبه این پژوهش، از افزایش قیمت خوراکی‌ها در مخارج خانوارها به عنوان پایه محاسبه استفاده شده است. در نتیجه محاسبات این پژوهش نشان می‌دهد که «سرانه میزان پرداختی برحسب مخارج خوراکی‌‌‌ها» از ارقام 70‌هزار و 697 تومان به‌‌‌صورت سرانه و ماهانه برای دهک اول شروع‌‌‌ شده و به حداکثر حدود 120‌هزار تومان برای دهک نهم می‌‌‌رسد. بنابراین انتخاب ارقام پرداختی را می‌توان با یک کف 70‌هزار تومان، یک رقم میانی 90‌هزار تومان و یک رقم 110‌هزار تومان به‌عنوان سقف پرداختی در نظر گرفت.

اثرات یارانه جدید نقدی بر توزیع درآمد

برای ارزیابی اثرات اجرای پرداخت یارانه نقدی جدید بر شاخص‌‌‌های توزیع درآمد، چهار گزینه سیاستی در نظر گرفته‌‌‌ شده است. این چهار گزینه عبارتند از: (1) پرداخت یارانه نقدی جدید سرانه و ماهانه 70‌هزار تومانی به خانوارهای دهک‌های اول تا حداکثر مخارج کل دهک پنجم شهری، (2) پرداخت یارانه نقدی جدید سرانه و ماهانه 70‌هزار تومانی به خانوارهای دهک‌های اول تا حداکثر مخارج کل دهک هفتم شهری، (3) پرداخت یارانه نقدی جدید سرانه و ماهانه 90 هزارتومانی به خانوارهای دهک‌های اول تا حداکثر مخارج کل دهک پنجم شهری و (4) پرداخت یارانه نقدی جدید سرانه و ماهانه 110 هزارتومانی به خانوارهای دهک‌‌‌های اول تا حداکثر مخارج کل دهک پنجم شهری.

سناریوی اول: در این سناریو به هر خانوار شهری در دهک‌‌‌های اول تا پنجم به‌‌‌طور سرانه مبلغ 70‌هزار تومان یارانه نقدی جدید پرداخت خواهد شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که میانگین مخارج کل خانوارهای شهری پس از اعطای یارانه نقدی جدید افزایش خواهد یافت. تحت این سناریو نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک اول کاهش ‌می‌یابد. این تغییر کاهشی در نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک پنجم به میزان خیلی کمتری دیده می‌شود. برآیند اثرات اعمال این سیاست، کاهش نسبت‌های نابرابری است که می‌توان آن را در افزایش ضریب جینی مشاهده کرد. به‌‌‌طوری که ضریب جینی از 365/ 0 به 348/ 0 کاهش خواهد یافت؛ یعنی با اعمال این سیاست، نابرابری کاهش می‌یابد.

سناریوی دوم: این سناریو از نظر مبلغ پرداختی مانند سناریوی اول بوده اما از نظر تعداد خانوارها، سطح پوشش از پنج دهک اول به هفت دهک افزایش ‌‌‌یافته است. در این سناریو به هر خانوار شهری در دهک‌‌‌های اول تا هفتم به‌‌‌طور سرانه مبلغ 70‌هزار تومان یارانه نقدی جدید پرداخت خواهد شد. بر اساس برآوردهای این مقاله، میانگین مخارج کل خانوارهای شهری پس از اعطای یارانه نقدی جدید افزایش خواهد یافت. تحت این سناریو نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک اول کاهش ‌می‌یابد. این تغییر کاهشی در نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک پنجم به میزان خیلی کمتری دیده می‌شود. برآیند اثرات اعمال این سیاست، کاهش نسبت‌های نابرابری است که می‌توان آن را در افزایش ضریب جینی مشاهده کرد، به‌‌‌طوری که ضریب جینی از 365/ 0به 347/ 0 کاهش خواهد یافت؛ یعنی با اعمال این سیاست، نابرابری کاهش می‌یابد.

سناریوی سوم: این سناریو از نظر سطح پوشش یا خانوارهای مشمول دریافت یارانه مانند سناریوی اول بوده ولی میزان یارانه پرداختی به 90‌هزار تومان افزایش‌‌‌ یافته است. در این سناریو به هر خانوار شهری در دهک‌‌‌های اول تا پنجم به‌‌‌طور سرانه مبلغ 90‌هزار تومان یارانه نقدی جدید پرداخت خواهد شد. بر اساس محاسبات این مطالعه، پس از اعمال این سناریو، میانگین مخارج کل افزایش می‌یابد. با اجرای این گزینه سیاستی، نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک اول کاهش ‌می‌یابد. این تغییر کاهشی در نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک پنجم به میزان خیلی کمتری دیده می‌شود. برآیند اثرات اعمال این سیاست، کاهش نسبت‌های نابرابری است که می‌توان آن را در افزایش ضریب جینی مشاهده کرد، به‌‌‌طوری ‌‌‌که ضریب جینی از 365/ 0 به 344/ 0 کاهش خواهد یافت؛ یعنی با اعمال این سیاست نابرابری کاهش می‌یابد.

سناریوی چهارم: این سناریو از نظر سطح پوشش یا خانوارهای مشمول دریافت یارانه مانند سناریوی اول بوده اما میزان یارانه پرداختی به 110‌هزار تومان افزایش ‌‌‌یافته است. در این سناریو به هر خانوار شهری در دهک‌‌‌های اول تا پنجم به‌‌‌طور سرانه مبلغ 110‌هزار تومان یارانه نقدی جدید پرداخت خواهد شد. پس از اعمال این سناریو، میانگین مخارج کل افزایش می‌یابد. با اجرای این گزینه سیاستی نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک اول کاهش ‌می‌یابد. تغییر کاهشی در نسبت‌ مخارج دهک‌ نهم به دهک پنجم به میزان کمتری خواهد بود. ضریب جینی نیز از 365/ 0 به 339/ 0 کاهش خواهد یافت؛ یعنی با اعمال این سیاست نابرابری کاهش می‌یابد.

جواب تست افزایش یارانه نقدی

نتایج حاصل از اعمال تمامی چهار سناریو حاکی از آن است که نسبت‌های مخارج دهک‌ها و ضریب جینی همگی کاهش خواهند داشت، اما میزان کاهش برحسب سناریوهای مختلف، متفاوت است. بررسی نتایج نشان می‌دهد که به غیر از نسبت مخارج دهک نهم به دهک پنجم، بیشترین تغییرات کاهشی مربوط به سناریوی چهارم است. از سوی دیگر، در این سناریو بیشترین میزان سرانه یارانه جدید یعنی 110‌هزار تومان برای دهک‌های اول تا پنجم در نظر گرفته شده است. بنابراین چنانچه بودجه کافی برای کل پرداخت این سناریو در دسترس باشد، این سناریو در اولویت اول قرار خواهد گرفت. پس از سناریوی چهارم، سناریوی سوم از لحاظ میزان‌درصد تغییرات کاهشی در رتبه دوم قرار می‌گیرد که مبلغ سرانه پرداختی کمتر از سناریوی چهارم و بیشتر از سناریوی اول و دوم دارد. سناریوهای دوم و اول در اولویت‌های بعدی قرار خواهند گرفت، البته این اولویت‌بندی بدون توجه به بودجه موردنیاز بوده و تنها بر اساس میزان و‌درصد کاهش در نسبت‌های نابرابری و ضریب جینی مشخص شده است.

آیا این خبر مفید بود؟
بر اساس رای ۶۷ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید: